بسیاری از بانوان تصور می کنند با پایان دوره بارداری و زایمان ، دیگر نیاز به مراقبت خاصی ندارند ؛ لذا اهمّ توجه شان را به نوزاد تازه متولد شده و مراقبت از او اختصاص می دهند. اما باید اشاره داشت که پس از زایمان ؛ علی الخصوص زایمان طبیعی ، مادر نیز نیازمند مراقبتهای خاص هم به لحاظ جسمی و فیزیکی و هم به لحاظ روحی می باشد. البته لازم به ذکر است که بانوانی که زایمان سزارین دارند نیز به طور جدّ نیاز به مراقبت های خاص پس از وضع حمل و زایمان دارند. شایان توجه است که به دلیل عدم آگاهی بانوان از اهمیت رعایت نکات مراقبتی بعد از زایمان ؛ فارغ از نوع آن (طبیعی یا سزارین) ، در اکثر خانم هایی که به تازگی فارغ شده اند ؛ افسردگی ، امری نسبتا شایع می باشد. بنابراین با توجه به اهمیت بالایی که مراقبت های پس از زایمان دارد ، در این بخش از مقاله بر آن شدیم تا درباره نکات مهم مراقبتی که می بایست بعد از وضع حمل اکیدا به آن ها توجه شود ، بپردازیم. البته دقت داشته باشید که در مقاله پیش رو ، مراقبت های بعد از زایمان طبیعی ؛ را مورد بحث و بررسی قرار داده ایم.
دستورات و مراقبت های بعد از زایمان طبیعی
در ادامه مهم ترین مراقبت های بعد از زایمان به روش طبیعی ، را از زبان دکتر کاملیا مدنی بهترین دکتر زنان همدان می خوانید. این موارد از قرار ذیل می باشند :
استراحت به میزان کافی
استراحت ، اولین مؤلفه مراقبتی می باشد که در دوران پس از زایمان باید به آن توجه ویژه شود ؛ چرا که بانوان در دوران بارداری ، به خاطر حمل جنین با وزن میانگین 2 تا 3 کیلوگرم با خود ، متحمل سختی های زیادی از نظر جسمی می شوند و این مسئله خصوصا در هفته های منتهی به زایمان بسیار دشوار می گردد.
از طرفی زایمان طبیعی نیز ، انرژی زیادی از مادر می گیرد ؛ از این حیث باید بگوییم که مادر نیاز به مراقبت جدی در دوره پس از زایمان دارد تا به این ترتیب بتواند انرژی از دست رفته خود را بازیافته و تدریجا به زندگی روتین بازگردد. (در این جا شایان ذکر است مادرانی که به روش سزارین ، فرزند خود را به دنیا آورده اند نیز نیاز به استراحت پس از زایما دارند و برای آن که وضعیت جسمانی شان تا حد قابل قبولی بهبود یابد می بایست حداقل 10 روز استراحت کنند.)
اجتناب از بی تحرکی
اکثر بانوان این گونه متصور می شوند که منظور از استراحت ، بی تحرکی می باشد ؛ اما باید متذکر شویم که به منظور پیشگیری از به هم ریختن اندام و ظاهرتان ، توصیه می شود به تدریج فعالیت های ورزشی مورد تایید پزشک خود را در برنامه روزمره تان قرار دهید تا بدین شکل ، پس از چند ماه یا نهایتا چند سال ، به اندام ایده آل خود برسید.
انجام فعالیت های ورزشی سنگین به هیچ وجه تا چند هفته پس از زایمان توصیه نمی شود و برای از سرگیری این قبیل فعالیت ها ، باید دست کم چند هفته از زایمان شما گذشته باشد تا بدن تان به خوبی بهبود یافته و قوای خود را باز یابد. بهترین فعالیت در هفته های اولیه پس از زایمان طبیعی ، پیاده روی کوتاه مدت می باشد.
جهت رزرو نوبت و دریافت مشاوره تخصصی از دکتر کاملیا مدنی فرم زیر را تکمیل کنید.
مدیریت خونریزی واژینال
طبیعتا بعد از زایمان به روش طبیعی ، بانوان عزیز با خونریزی از واژن روبرو خواهند بود. این خونریزی ها معمولا ظرف 4 تا 6 هفته به طور کامل متوقف می شوند ؛ اما در صورتی که ادامه دار شده و سبب ناراحتی فرد شوند ، حتما باید سریعا به پزشک اطلاع رسانی شود.
نشستن به روش صحیح
روند بهبود زخم ها در زایمان طبیعی ، به طور مستقیم تحت تاثیر نحوه نشستن پس از زایمان می باشد ؛ لذا در صورتی که فرد درست ننشیند شاهد پاره شدن بخیه ها خواهیم بود. با توجه به این موضوع توصیه می شود جهت جلوگیری از اعمال فشار به بخیه ها ، بر روی سطوح صاف و به نحو صحیح بنشینید و حتما زیر باسن خود تشک های نرم قرار دهید.
تخلیه شیر سینه ها
سینه های شما در دوره حاملگی و در دوران شیردهی ، به خاطر پر شدن شیر در آن ها ، متورم و دردناک می شوند ؛ این موضوع امری بدیهی است و خطری ندارد. اما گاهی اوقات ، انسداد مجاری تولید شیر سبب ایجاد درد در سینه ها می شود ؛ در چنین مواردی می بایست فرد اقدام به ماساژ سینه ها نموده و شیر را از سینه های خود تخلیه نماید که شیردهی به نوزاد بهترین راه برای خالی کردن سینه ها از شیر می باشد. (دقت داشته باشید که برای جلوگیری از ورود میکروب به بدن نوزاد و حفظ ایمنی بدن او در برابر میکروب ها ، لازم است هنگام شیردهی ، نوک سینه خود را شسته و بشویید.)
توجه به رژیم غذایی
از تغذیه می توان به عنوانی یکی از مهم ترین توصیه های مراقبتی پس از زایمان یاد کرد. تغذیه و رژیم سالم غذایی ، افزون بر این که سلامت خود مادر را به دنبال دارد ؛ مستقیما بر روی سلامت نوزاد نیز اثرگذار است. از آن جا که بدن خانم ها در دوران شیردهی به مواد مغذی از جمله ویتامین ها نیازمند است ، به مادرانی که به تازگی زایمان کرده اند ؛ اکیدا توصیه می شود مصرف مواد غذایی سالم و مفید از قبیل ویتامین ، پروتئین و غیره را در برنامه غذایی خود بگنجانند ؛ البته درباره خوراکی هایی که مصرف می کنید حتما باید با پزشک معالج خود مشورت کنید.
پرهیز از مقاربت جنسی
بانوانی که زایمان طبیعی را پشت سر گذاشته اند ، به منظور پیشگیری از ایجاد فشار بر روی بخیه ها و ممانعت از پاره شدن آن ها ، می بایست مادامی که هنوز بخیه ها به طور کامل بهبود نیافته اند (معمولا تا 3 هفته بعد از زایمان) ؛ از برقراری رابطه جنسی بپرهیزند.
مراقبت های روانی و حمایتی بعد از زایمان طبیعی
علاوه بر مراقبت های جسمی ، وضعیت روحی مادر پس از زایمان طبیعی نیز اهمیت بسیار بالایی دارد. تغییرات هورمونی شدید ، کم خوابی و فشارهای مراقبت از نوزاد می تواند سبب نوسانات خلقی و در برخی موارد افسردگی پس از زایمان شود.
این حالت معمولا در هفته های اول تا ششم پس از زایمان بروز می کند و علائم آن شامل احساس غم و اضطراب ، کاهش انگیزه ، بی خوابی یا خواب زیاد و نگرانی شدید نسبت به نوزاد می باشد.
برای پیشگیری و مدیریت مشکلات روانی ، دریافت حمایت خانواده و نزدیکان نقش بسیار مهمی دارد. همسر ، والدین و دوستان می توانند با تقسیم وظایف مراقبتی و فراهم کردن زمان استراحت برای مادر ، فشارهای روحی او را کاهش دهند.
همچنین شرکت در کلاس های آموزشی مادران یا گروه های مشاوره پس از زایمان طبیعی می تواند احساس تنهایی مادر را کاهش داده و اعتماد به نفس او در مراقبت از نوزاد را افزایش دهد.
تمرین های ساده آرام سازی مانند تنفس عمیق ، مدیتیشن کوتاه یا یوگای سبک نیز در هفته های اول پس از زایمان طبیعی مفید هستند و می توانند استرس و اضطراب مادر را کاهش دهند. حتی صرف ۱۰ تا ۱۵ دقیقه تمرین روزانه ، اثر قابل توجهی در بهبود روحیه و کاهش خستگی روانی دارد.
در نهایت لازم است مادران به هرگونه تغییر شدید یا طولانی مدت در خلق و خو توجه کنند و در صورت ادامه دار بودن علائم افسردگی یا اضطراب شدید ، با پزشک یا روانشناس متخصص مشورت کنند.
توجه به سلامت روان مادر ، نه تنها آرامش و آسودگی او را تضمین می کند ، بلکه مستقیما بر سلامت نوزاد و کیفیت مراقبت مادرانه نیز تاثیر می گذارد.
سخن پایانی
مراقبت های بعد از زایمان طبیعی ، امری بسیار حائز اهمیت است و تحت هیچ شرایطی نباید نسبت به رعایت آن ها غفلت شود ؛ زیرا این مراقبت ها نه تنها بر سلامت جسم مادر اثر مستقیم دارد ؛ بلکه از لحاظ روحی نیز منجر به آسودگی ذهن مادر نیز شده و آرامش او را تضمین خواهد کرد.
